Η Αρχαία Νεμέα είναι ένας από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, γεμάτος ιστορία και θρύλους.
Η Νεμέα ήταν ένα από τα μεγάλα ιερά της αρχαιότητας (όπως η Ολυμπία και οι Δελφοί), αφιερωμένο στον Δία.
Ο ναός που βλέπουμε σήμερα (ή ό,τι έχει αναστηλωθεί από αυτόν) χτίστηκε γύρω στο 330 π.Χ. πάνω στα θεμέλια ενός παλαιότερου αρχαϊκού ναού. Ήταν το κέντρο του ιερού άλσους, το οποίο οι αρχαίοι ονόμαζαν «Άλτις» ή «Πανελλήνιο».
Οι εξωτερικοί κίονες είναι δωρικοί, δίνοντας στον ναό μια αίσθηση στιβαρότητας και δύναμης.
Ο ιωνικός ρυθμός χρησιμοποιήθηκε σε εσωτερικούς κίονες του ναού.
Στο εσωτερικό του ναού (στο άδυτο) υπήρχαν κορινθιακοί κίονες, οι οποίοι ήταν από τους παλαιότερους του είδους τους.
Ο ναός είχε 6 κίονες στις στενές πλευρές και 12 στις μακρές. Σήμερα, χάρη στις προσπάθειες αναστήλωσης (κυρίως από τον αρχαιολόγο Stephen Miller), έχουν υψωθεί ξανά αρκετοί από τους αρχικούς κίονες, επιτρέποντας στον επισκέπτη να αντιληφθεί το αρχικό του μέγεθος.
Στο βάθος του ναού υπήρχε το λατρευτικό άγαλμα του Δία, ο οποίος εδώ δεν λατρευόταν ως “Κεραύνιος” (τιμωρός), αλλά ως Νέμειος Δίας, μια πιο πράα μορφή του θεού, προστάτη των βοσκών και των αθλητών.
Ένα πολύ ιδιαίτερο στοιχείο του ναού είναι η ύπαρξη μιας υπόγειας κρύπτης (άδυτο) στο πίσω μέρος του σηκού. Η ακριβής χρήση της παραμένει μυστήριο, αν και πολλοί πιστεύουν ότι εκεί γινόταν κάποιου είδους χρησμοδοσία ή τελετουργία που σχετιζόταν με τον μύθο του Οφέλτη.
Έξω από τον ναό, στην ανατολική πλευρά, βρισκόταν ένας τεράστιος στενόμακρος βωμός (μήκους περίπου 40 μέτρων). Εκεί γίνονταν οι θυσίες κατά τη διάρκεια των Νεμέων αγώνων, παρουσία των αθλητών και των επίσημων κριτών, των Ελλανοδικών.
Σε αντίθεση με τον Παρθενώνα που είναι φτιαγμένος από μάρμαρο, ο ναός της Νεμέας κατασκευάστηκε από ντόπιο πωρόλιθο, ο οποίος στην αρχαιότητα ήταν καλυμμένος με ένα λευκό επίχρισμα που τον έκανε να λάμπει σαν μάρμαρο.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Νεμέας είναι ένας από τους πιο φιλόξενους και καλά οργανωμένους μουσειακούς χώρους στην Ελλάδα. Χτίστηκε από το Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια και δωρίστηκε στο ελληνικό κράτος, αποτελώντας το ιδανικό συμπλήρωμα της επίσκεψης στον αρχαιολογικό χώρο.
Είναι ένα μουσείο «ζωντανό», που βοηθά τον επισκέπτη να συνδέσει τα ερείπια που είδε έξω με την καθημερινή ζωή και τις θρησκευτικές τελετουργίες των αρχαίων.
Η έκθεση είναι χωρισμένη σε θεματικές ενότητες που καλύπτουν την ιστορία της περιοχής από την προϊστορία έως τους βυζαντινούς χρόνους.
Ένα μεγάλο μέρος του μουσείου είναι αφιερωμένο στη δουλειά του αείμνηστου αρχαιολόγου Stephen Miller, ο οποίος αφιέρωσε τη ζωή του στην ανάδειξη της Νεμέας. Μέσα από φωτογραφίες και τεκμήρια, ο επισκέπτης κατανοεί τη διαδικασία της ανασκαφής και της αναστήλωσης.
