Η Σαρακοστή είναι μία σημαντική περίοδος για την Ορθόδοξη Εκκλησία και ξεκινάει τη Καθαρά Δευτέρα, αμέσως μετά την Αποκριά. Διαρκεί 7 εβδομάδες (40 ημέρες περίπου) και είναι μια περίοδος νηστείας, προσευχής και προετοιμασίας για τη μεγάλη γιορτή του Πάσχα.

Κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής, πολλοί άνθρωποι στην Ελλάδα ακολουθούν τη νηστεία, αποφεύγοντας το κρέας, τα γαλακτοκομικά, τα αυγά και το ψάρι. Τρώνε κυρίως λαδερά φαγητά, όσπρια, λαχανικά και θαλασσινά. Ένα γνωστό έθιμο είναι η “Κυρά Σαρακοστή”, ένα χαρτονένιο ή ζυμωτό ομοίωμα γυναίκας με 7 πόδια, και κάθε εβδομάδα της κόβουμε ένα πόδι μέχρι να φτάσουμε στο Πάσχα.

Οι Κυριακές της Σαρακοστής και τι γιορτάζουμε:

1. Α’ Κυριακή – Κυριακή της Ορθοδοξίας
   Γιορτάζουμε την αναστήλωση των εικόνων και τη νίκη της Ορθοδοξίας.
2. Β’ Κυριακή – Κυριακή του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά
   Θυμόμαστε τη διδασκαλία του Αγίου για την προσευχή και το Φως του Θεού.
3. Γ’ Κυριακή – Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως
   Προσκυνούμε τον Τίμιο Σταυρό, που μας δίνει δύναμη για να συνεχίσουμε τη νηστεία.
4. Δ’ Κυριακή – Κυριακή του Αγίου Ιωάννη της Κλίμακας
   Θυμόμαστε το έργο “Κλίμαξ”, δηλαδή «σκάλα», που μας μαθαίνει πώς να ανεβαίνουμε πνευματικά.
5. Ε’ Κυριακή – Κυριακή της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας
   Τιμάμε τη ζωή της Οσίας Μαρίας, παράδειγμα μετάνοιας και αγιότητας.
6. ΣΤ’ Κυριακή – Κυριακή των Βαΐων
   Γιορτάζουμε την είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα. Είναι η προετοιμασία για την τελευταία εβδομάδα.
7. Ζ’ εβδομάδα – Μεγάλη Εβδομάδα
   Η πιο σημαντική εβδομάδα της Σαρακοστής. Ξεκινάει με τη Μεγάλη Δευτέρα και κάθε μέρα θυμόμαστε τα Πάθη του Χριστού, τη Σταύρωση και κορυφώνεται με την Ανάσταση το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου.

Η Σαρακοστή είναι μια περίοδος που μας βοηθά να γίνουμε καλύτεροι, πιο ταπεινοί και να σκεφτούμε το πραγματικό νόημα της Ανάστασης.

Η Καθαρά Δευτέρα είναι μια από τις πιο σημαντικές ημέρες της Ορθόδοξης παράδοσης και σηματοδοτεί την έναρξη της Μεγάλης Σαρακοστής, δηλαδή της περιόδου νηστείας που οδηγεί στο Πάσχα. Το όνομά της συμβολίζει την “κάθαρση” του σώματος και της ψυχής, καθώς οι πιστοί αφήνουν πίσω τους τη κρεατοφαγία και στρέφονται σε πιο λιτές και νηστίσιμες τροφές, προετοιμαζόμενοι για το Άγιο Πάσχα με εγκράτεια και πνευματική περισυλλογή.

Το φαγητό της ημέρας είναι αυστηρά νηστίσιμο και περιλαμβάνει εδέσματα όπως:

• Λαγάνα
• Ταραμοσαλάτα
• Όσπρια (κυρίως φασολάδα χωρίς λάδι)
• Ντολμαδάκια
• Θαλασσινά (χταπόδι, καλαμαράκια, γαρίδες)
• Ελιές και τουρσιά
• Χαλβάς

Το πέταγμα του χαρταετού

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα της Καθαράς Δευτέρας είναι το πέταγμα του χαρταετού. Μικροί και μεγάλοι μαζεύονται σε ανοιχτούς χώρους και προσπαθούν να πετάξουν τον χαρταετό όσο πιο ψηλά γίνεται. Το έθιμο αυτό θεωρείται ότι συμβολίζει την πνευματική ανύψωση και την ελευθερία της ψυχής από τα γήινα πάθη.

Το έθιμο του Μάρτη είναι μια παλιά ελληνική παράδοση που τηρείται κάθε χρόνο την 1η Μαρτίου και σχετίζεται με την προστασία από τον ήλιο της άνοιξης.

Το έθιμο έχει ρίζες στην αρχαία Ελλάδα και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια, όπου οι μύστες φορούσαν μια κόκκινη και λευκή κλωστή γύρω από τον καρπό τους.

Ο “Μάρτης” αποτελείται από μια στριφτή κόκκινη και λευκή κλωστή:

• Το κόκκινο συμβολίζει τη χαρά, τη ζωή και τη δύναμη.
• Το λευκό συμβολίζει την αγνότητα και την καθαρότητα.
  Επίσης, θεωρείται ότι προστατεύει από τον ήλιο της άνοιξης και από την “κακή τύχη”.

• Την 1η Μαρτίου, κυρίως τα παιδιά, δένουν το βραχιολάκι στον καρπό τους.
• Το φορούν όλο τον μήνα ή μέχρι να το “κάψει” ο ήλιος.
• Σε ορισμένες περιοχές, το βγάζουν όταν δουν το πρώτο χελιδόνι της άνοιξης και το αφήνουν πάνω σε ένα δέντρο για να το πάρουν τα πουλιά και να φτιάξουν τη φωλιά τους.

Σε άλλα μέρη, το καίνε στο Πάσχα, μαζί με τη φωτιά της Ανάστασης

Πρόκειται για ένα χαρούμενο, ανοιξιάτικο έθιμο, που παραμένει ζωντανό και αγαπητό στην Ελλάδα μέχρι σήμερα.

Παρόμοιες παραδόσεις υπάρχουν και σε άλλες βαλκανικές χώρες, όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Αλβανία.